David Sondorp is projectleider en interim-programmamanager bij advies- en onderzoeksbureau Radar Advies. Hij werkt voor gemeenten, publieke organisaties en ministeries aan onder meer armoede, bestaanszekerheid, asielopvang en huisvesting van statushouders. ‘Mijn kompas is de inwoner. Beleid wordt pas waardevol als het aansluit bij de leefwereld van mensen.’
Vertrouwen, gelijkwaardigheid, rechtvaardigheid en solidariteit zijn geen abstracte begrippen voor David. Ze moeten zichtbaar worden in de manier waarop overheid en samenleving met mensen omgaan, vindt hij. Het is niet toevallig dat juist het verbinden van perspectieven een rode draad in zijn werk is. David groeide op in een gezin waarin verschillende zienswijzen vanzelfsprekend waren. Zijn vader was predikant en is inmiddels emeritus; zijn moeder is orthopedagoog en niet kerkelijk. ‘Die achtergrond heeft me geleerd dat elk perspectief waarde heeft en dat je kritisch moet zijn op je eigen beoordelingsvermogen. Misschien dat ik daarom ook wel Interdisciplinaire Sociale Wetenschappen heb gestudeerd. Niet één wetenschappelijke discipline staat daar centraal, maar een maatschappelijk vraagstuk. Je kijkt niet door één bril naar een probleem, maar probeert verschillende zienswijzen bij elkaar te brengen.’
De wijken in
De opdracht als programmamanager armoedeaanpak in Amsterdam-West, waar hij ruim anderhalf jaar werkte, noemt hij levensveranderend. ‘Ik loop al jaren mee op vraagstukken rondom armoede en bestaanszekerheid. Als ik werd gevraagd om bijvoorbeeld een minimaregeling te onderzoeken, dan kon ik vanuit mijn achtergrond daar vrij gemakkelijk een theoretisch verhaal van maken: mensen in armoede hebben chronische stress, schaamte speelt een belangrijke rol, et cetera. Maar ik had het zelf niet doorleefd. Ik kon het niet echt begrijpen. In Amsterdam-West ging het anders. Niet alleen praten óver mensen, maar de wijken in. Luisteren naar mensen die de wijk en haar bewoners daadwerkelijk kennen. Naar sleutelpersonen die contact hebben met gezinnen en mensen bereiken op een manier die een overheid nooit helemaal kan. Nog steeds kan ik armoede niet helemaal begrijpen, maar ik ben vooral bewuster van die blinde vlek en van mijn rol binnen het armoedevraagstuk.’
Kijk op armoede
De ontmoeting met een buurtbewoner maakte diepe indruk. Ze vertelde David dat ze met dertig gezinnen naar Duinrell wilde. En jullie gaan dat betalen, zei ze. Mijn eerste gedachte was: hoe krijg ik dat voor elkaar? We kunnen toch als overheid dit niet zomaar bekostigen? Uiteindelijk zamelden we geld in bij ondernemers en buurtbewoners en betaalde het stadsdeel de rest. Het was het begin van de zomervakantie. Voor veel gezinnen een moeilijke periode. Andere kinderen gaan naar Zuid-Frankrijk, terwijl er voor kinderen die achterblijven nauwelijks iets is. Voor haar was het gewoon logisch: we moeten nu iets leuks doen voor die gezinnen die niet op vakantie kunnen.’ Het is een ervaring die zijn kijk op armoede volledig veranderde. ‘Armoede gaat voor mij over een gebrek aan waardigheid, aan rechtvaardigheid en aan macht om mee te kunnen doen. Natuurlijk speelt geld een rol, maar het is ondergeschikt aan die andere dingen.’
Samen onderzoeken
Die les heeft David verankerd in zijn werk. ‘Maak de stap naar de leefwereld. Ga beleid en uitvoering verbinden met de mensen die de gevolgen ervan dagelijks ervaren. Niet vóór mensen bedenken wat goed voor hen is, maar samen onderzoeken wat het beste is.’
Als voorbeeld noemt hij de langdurigheidstoeslag (tegenwoordig individuele inkomenstoeslag). Dit is een extra geldbedrag voor mensen die al langere tijd moeten leven van een laag inkomen. ‘Er waren gemeentes die die toeslag automatisch overmaakten. Vanuit beleidsperspectief leek dat logisch: inwoners hoefden geen extra aanvraag te doen. Maar vervolgens raakten mensen in paniek. Ze dachten: ik krijg ineens geld op mijn rekening, straks moet ik dat terugbetalen. Wat voor problemen komen er nu op me af? Wat is dit eigenlijk? De gemeente had de beste bedoelingen en wilde het mensen alleen maar makkelijker maken, maar het pakte anders uit. Een ervaringsdeskundige had dit risico van tevoren kunnen herkennen.’