‘De Marion Mus Trofee is een symbool van wat ervaringskennis doet: mensen en systemen dichter bij elkaar brengen.’ Een bijdrage van Quinta Ansem, voorzitter European Anti Poverty Network Nederland, winnaar van de eerste Marion Mus Trofee.
In sommige weken lijkt alles samen te vallen. In oktober was er zo’n week: drie dagen, drie plekken, één rode draad: de erkenning van ervaringskennis als volwaardige bron van wijsheid. Maandag in Utrecht, tijdens de bijscholingsdag Ervaringskennis en Inclusie, ging ik samen met Jo Bothmer en negen ervaringsdeskundigen aan de slag met de vraag: waar heeft de inzet van ervaringskennis de meeste kans? Binnen de gemeentelijke organisatie? Of juist erbuiten? Het antwoord bleek geen of/of, maar een en/en-verhaal. Want pas als binnen- en buitenwereld met elkaar verbonden zijn, kan er een keten ontstaan van ervaringsdeskundigen die elkaar versterken, een keten die niet alleen systemen verbetert, maar ook mensen verbindt.
Geen bijlage maar een bron
Donderdag was ik, op voordracht van Riane Kuzee Hoogeveen, te gast bij de bijeenkomst De kracht van ervaringsdeskundigheid: van inzicht naar impact aan de Hanzehogeschool in Groningen, georganiseerd door de Alliantie van Kracht. Ook daar klonk dezelfde boodschap: ervaringskennis is geen bijlage bij beleid, maar een bron van wijsheid die de systeemwereld broodnodig heeft. En toen – als bekroning – mocht EAPN Nederland vrijdag in het museum De Proefkolonie in Frederiksoord namens Sterk uit Armoede de Marion Mus Trofee ontvangen, uit handen van Marions dochter. Een eerbetoon aan Marion, die met hart en ziel streed voor erkenning van ervaringskracht. In datzelfde gebouw gaf ik die middag samen met Lineke Smit een workshop over – hoe kan het anders – ervaringskennis, tijdens de bijeenkomst van Sterke Verhalen. Symbolischer kon het niet.
Wat de week mij opnieuw liet zien:
1.Dat het helpt om de verschillen én overeenkomsten te kennen tussen de inclusievisie en de herstelvisie. Dat inzicht laat zien waar ervaringskennis het meest tot zijn recht komt – onder de juiste voorwaarden, met passende ondersteuning en een eerlijke beloning.
2. Dat één ervaringsdeskundige in dienst nemen niet genoeg is. Dat maakt de positie kwetsbaar. Er is een bedding nodig, een ervaringskennismix: verhalen, boeken, workshops, films, theater, én altijd direct contact met de mensen waar het over gaat. Zo worden beleid en uitvoering gevoed vanuit de leefwereld.
3. Dat het gesprek niet moet gaan over de vraag of een signaal uit de leefwereld “waar” is volgens de lat van de wetenschap, maar over wat het zegt over systeemweefselfouten. Dáár ligt onze mogelijkheid tot leren en verbeteren.
Een evenwaardige plek
Als we dat weten te kantelen, ontstaat vanzelf evenwaardige ruimte voor ervaringskennis. Niet als iets bijzonders, maar als iets vanzelfsprekends. Een keten van ervaringsdeskundigen, gedragen door hart, ziel en systeemkritiek – precies zoals Marion het bedoeld zou hebben. Terwijl ik de week aan mij voorbij laat gaan, werk ik verder aan mijn stukje in die keten: ONS Kantelhuis. Een plek tussen wal en schip, waar mensen terechtkomen door systeemweefselfouten. Mijn wens is dat het ooit normaal zal zijn dat ervaringskennis en ervaringsdeskundigen een evenwaardige plek hebben in systeemverbetering – van uitvoering tot politiek beleid. In grassroots*- én andere organisaties. Dat is waar ik mij voor inzet.
Quinta Ansem.
*Een grassroots-organisatie is een groep mensen die vanuit de gemeenschap zelf is georganiseerd om verandering teweeg te brengen.