‘Achter een gezondheidsklacht kan iets heel anders schuilgaan’
Emine Alp werkt vanuit Expertisecentrum Sterk uit Armoede als ervaringsdeskundige bij de gemeente Utrecht. Daar maakt ze op de afdeling Volksgezondheid deel uit van het team Kansrijke Start. Haar naam staat op de jaarplanning bij veel activiteiten rond armoede en geldproblemen. Niet toevallig. Emine weet uit eigen ervaring hoe onzichtbaar financiële stress kan zijn voor de buitenwereld én voor professionals.
Naast de training van Expertisecentrum Sterk uit Armoede volgde ze de mbo-opleiding Sociaal begeleiden met ervaringsdeskundigheid. In Utrecht zet ze die kennis en ervaring in voor professionals in het maatschappelijke veld en bij de gemeente. Ze spreekt met uiteenlopende organisaties, waaronder de jeugdgezondheidszorg en de Armoedecoalitie. ‘In die gesprekken breng ik niet alleen mijn eigen ervaringen in, maar ook wat ik hoor en zie in de wijk waar ik woon. Ik ben daar wijkambassadeur. Tijdens bijeenkomsten hoor ik veel verhalen van bewoners. Die signalen neem ik mee in mijn werk. Dan zeg ik bijvoorbeeld: Misschien kan dit anders of Zullen we samen kijken wat dit betekent voor de wijk?’
Vraag dóór
Emine weet als geen ander wat financiële stress is. ‘Wij zaten jarenlang in een patroon waarin we alles nét konden betalen, maar steeds moest kiezen welke rekening eerst ging en welke bleef liggen. In die periode ben ik vaak bij de huisarts geweest met allerlei klachten. Er werd nooit doorgevraagd. Ik kreeg te horen dat ik te gevoelig was en werd regelmatig doorverwezen naar de ggz. Die gesprekken hielpen tijdelijk, maar achteraf denk ik: niemand keek naar de onderliggende oorzaak. Nu zeg ik tegen professionals -huisartsen, ggz-medewerkers, consultatiebureaus- als iemand meerdere keren met dezelfde klachten komt, vraag dóór. Stress hoeft niet altijd persoonlijk of relationeel te zijn. Geld kan de grote boosdoener zijn.’
Gesprek aangaan
Wat ze professionals meegeeft is dat veel gezinnen zich niet bewust zijn van hun geldproblemen. ‘Als je hen vraagt of ze financiële problemen hebben, zeggen ze vaak nee. Dat deden wij ook. We hadden een koopwoning en betaalden alles, dus waarom zouden we problemen hebben?’ Bewustwording noemt ze cruciaal. ‘Zolang een gezin niet zelf inziet dat er sprake is van geldstress of schulden, komt hulp niet binnen. Dan kan een professional nog zo zijn best doen, maar het landt niet. Pas als dat bewustzijn er is, kun je het gesprek aangaan en samen kijken naar ondersteuning.’
Erkenning en gelijkwaardigheid
Het heeft even geduurd voordat ze besefte dat ervaringsdeskundige een beroep is. ‘In het begin kreeg ik soms alleen een cadeaubon of een bloemetje voor mijn inzet. Een vriendin die huisarts is zei ooit tegen mij hoe oneerlijk dat eigenlijk was: als zij iets vertelde op een symposium of bijeenkomst kreeg ze gewoon haar uurloon, terwijl ik mijn kennis gratis deelde. Dat zette me aan het denken. Ik doe dit niet voor het geld, maar erkenning en gelijkwaardigheid zijn wel belangrijk. Het is geweldig dat we als ervaringsdeskundigen professionals aan het denken kunnen zetten en systemen menselijker kunnen maken.’