‘Je moet naast mensen staan, niet erboven’
Mensen in armoede voelen zich vaak niet gezien en gehoord, zegt ervaringsdeskundige Petra Mulder. Ze wantrouwen de wereld om zich heen en kennen zichzelf weinig bestaansrecht toe. ‘Juist daarom zijn ervaringsdeskundigen van onschatbare waarde. Zij geven deze mensen een stem en helpen om beleid beter af te stemmen op de realiteit van alledag.’ Petra volgde de training van Pharos en Expertisecentrum Sterk uit Armoede en werkt nu bij de gemeente Zaanstad.
Een verrijking, zo noemt ze die training. ‘Ik heb veel geleerd en het was soms ook behoorlijk confronterend. De uiteenlopende verhalen die ik hoorde, hebben veel indruk op me gemaakt. Ik kan mijn ervaringskennis nu op een professionele manier toepassen.’ Sinds de training is haar veerkracht toegenomen en heeft ze zich persoonlijk verder ontwikkeld, vertelt ze. ‘Ik sta met meer vertrouwen in het leven.’ Eén van de inzichten die ze tijdens de training verkreeg is dat er een verschil is tussen ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid. ‘Ervaringskennis is de persoonlijke kennis over wat je hebt meegemaakt en hoe het voelt; ervaringsdeskundigheid is het bewust en getraind inzetten van die kennis om anderen te helpen of beleid te verbeteren. Ervaringskennis is de basis, ervaringsdeskundigheid de professionele toepassing ervan.’
Goed op de hoogte
Een ander inzicht: armoede is nog steeds een onderwerp waar een taboe op rust. ‘Mensen praten er niet graag over. Dat geldt ook voor andere tekorten zoals veiligheid, huisvesting, geborgenheid. Het wordt tijd dat dit taboe verdwijnt, want niemand kiest bewust voor armoede. Het overkomt je.’ Het netwerk dat ze door haar vrijwilligerswerk in Zaandam en omgeving heeft opgebouwd komt haar goed van pas in haar werk als ervaringsdeskundige. ‘Door dat vrijwilligerswerk heb ik veel mensen leren kennen; bewoners, professionals van maatschappelijke organisaties, beleidsmakers. Het voordeel van zo’n netwerk is dat je goed op de hoogte bent van wat er speelt in de wijken. Daarnaast kun je als schakel tussen burgers en overheid mensen in lastige situaties sneller doorverwijzen naar instanties die hen kunnen ondersteunen, zoals sociale wijkteams of de kredietbank.’
In hetzelfde schuitje
Ze werkt in Zaandam-Oost, één van de twintig NPLV-gebieden. De afkorting staat voor Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. Het programma richt zich op het verbeteren van kwetsbare stedelijke gebieden in Nederland waar problemen op het gebied van wonen, veiligheid, armoede en onderwijs zich opstapelen. Petra bezoekt bewoners thuis. ‘Vaak zijn dat mensen die moeilijk bereikbaar zijn voor de gemeente en niet reageren op brieven van instanties. Ze zijn vooral bezig met overleven, dat heeft prioriteit. Daarom moet je naar hen toe. In gesprek gaan, naast mensen staan en niet boven hen. Vaak blijkt dat er achter financiële problemen veel meer speelt. Als ervaringsdeskundige heb je in hetzelfde schuitje gezeten en herken je die signalen en weet je hoe je daarnaar moet handelen. Samen met bewoners maak ik een plan van aanpak om hulpvragen op te lossen. Het uiteindelijke doel is dat mensen hun financiële huishouding weer op orde krijgen en weten hoe ze kunnen voorkomen dat ze opnieuw in de problemen raken.’