Mensen helpen zit diep in haar. Als sociaal tolk, trainer, VGV-sleutelpersoon en ervaringsdeskundige zet Salwa Salih Hamad zich in voor mensen die vastlopen in systemen, worstelen met geldzorgen of steun nodig hebben bij moeilijke levensvragen. Vanuit haar onderneming Salwa Kennis en Kracht verbindt zij werelden en geeft zij mensen een stem. De training van Sterk uit Armoede bracht haar nieuwe inzichten.
‘De training heeft mijn beeld over armoede veranderd’, opent ze. ‘Ik werk al jarenlang met mensen met een migratieachtergrond bij Vluchtelingen Werk en andere organisaties. Daardoor kwam ik weinig in contact met Nederlandse gezinnen die in armoede leven. Ik dacht eerlijk gezegd dat financiële problemen vooral voorkwamen bij migranten. Tijdens de training kreeg ik een heel andere kijk op armoede. Ik begon te begrijpen hoe moeilijk het ook voor Nederlandse gezinnen kan zijn. Sindsdien kijk ik met andere ogen naar hun situatie.’
Een van de inzichten die haar het meest raakte, was dat de patronen vaak verrassend veel op elkaar lijken. ‘Ik dacht bijvoorbeeld dat het niet openen van brieven vooral iets was wat migranten deden. Vanwege de taal, omdat ze de Nederlandse systemen niet kennen of niet begrijpen wat er van hen verwacht wordt. Maar tijdens de training hoorde ik dat veel Nederlandse mensen precies hetzelfde doen als ze in de problemen komen. Een brief blijft liggen, daarna komt een herinnering, vervolgens een aanmaning en uiteindelijk een deurwaarder. Schulden stapelen zich op. Ik had niet verwacht dat dit zo vaak gebeurde.’
Bewustwording
Als sociaal tolk ondersteunt Salwa mensen bij uiteenlopende vragen en problemen. Ze helpt bij het inschrijven bij de huisarts of tandarts, gesprekken met woningcorporaties, bankzaken, uitkeringen, belastingaangiftes en schuldhulpverlening. ‘Ik tolk voor allerlei instanties. Vaak gaat het over heel praktische zaken die voor mensen ontzettend belangrijk zijn. Juist als er financiële problemen spelen, is goede communicatie essentieel.’ Daarnaast zet Salwa zich in voor de bescherming van vrouwen en meisjes tegen vrouwelijke genitale verminking (VGV). Als sleutelpersoon binnen haar gemeenschap creëert ze bewustwording en maakt ze moeilijke onderwerpen bespreekbaar.
‘Ik luister, geef voorlichting en probeer taboes te doorbreken. Hulp vragen is niet altijd makkelijk. Soms door angst, soms door tradities of sociale druk. Daarom wil ik een veilig aanspreekpunt zijn, iemand die ziet, hoort en ondersteunt.’ Haar betrokkenheid is niet alleen professioneel. Als moeder van drie kinderen voelt ze een sterke verantwoordelijkheid om de wereld voor volgende generaties beter achter te laten. ‘Ik wil dat meisjes opgroeien in een wereld waarin hun lichaam, hun stem en hun toekomst volledig van henzelf zijn. Dat gun ik niet alleen mijn eigen kinderen, maar alle meisjes en vrouwen.’
Menselijke kant
Salwa werd geboren in Sudan en studeerde economics & political science in India. Ze vluchtte naar Nederland om haar dochter te beschermen tegen VGV. Hoewel haar gezin inmiddels stabiel is en haar kinderen allemaal hun opleiding hebben afgerond, heeft ze in het verleden financiële problemen meegemaakt die buiten haar schuld waren ontstaan. Juist daardoor begrijpt ze hoe belangrijk ervaringsdeskundigheid is.
‘Als ervaringsdeskundige sta je dicht bij de mensen. Je begrijpt beter wat iemand doormaakt. Niet alleen de praktische problemen, maar ook de emoties die daarbij horen. Je ziet de menselijke kant. De training heeft mij geholpen om mijn blik verder te verbreden. Soms hebben mensen vooral behoefte aan iemand die echt luistert en begrijpt wat er achter een situatie zit. Een andere keer moet je vooral vragen stellen en bestaande aannames ter discussie stellen.’