Ervaringsdeskundigen brengen unieke perspectieven mee, gebaseerd op hun eigen ervaringen met bijvoorbeeld psychische kwetsbaarheid, verslaving, armoede en uitsluiting. Om die waarde duurzaam te kunnen inzetten is het belangrijk dat de ervaringsdeskundige zich blijft ontwikkelen: persoonlijk én professioneel.
Ervaring alleen maakt iemand nog geen deskundige, opent Ernst Ottens, directeur-bestuurder van Expertisecentrum Sterk uit Armoede. Wat iemand écht ervaringsdeskundige maakt, zo vervolgt hij, is het vermogen om afstand te nemen van het eigen verhaal, het te analyseren, er betekenis aan te geven en het op een constructieve manier in te zetten voor anderen. Dat vraagt om reflectie, zelfonderzoek en blijvende scholing. ‘Ervaringsdeskundigen werken samen met beleidsmakers en met professionals uit de GGZ, jeugdzorg, maatschappelijke opvang, het onderwijs. In domeinen die voortdurend in beweging zijn, is het belangrijk dat zij zichzelf kunnen blijven ontwikkelen en daarmee steeds meer impact kunnen maken. Een inspirerend voorbeeld is een ervaringsdeskundige die namens onze organisatie bij een ministerie werkt en daar een opleiding tot beleidsmedewerker volgt. Ik vind dat een mooie waardering.’
Weer perspectief
Hij benadrukt de sociaal-maatschappelijke betekenis van een leven lang leren en ontwikkelen. ‘Werknemers moeten blijven leren omdat hun vak verandert of omdat ze iets anders willen gaan doen. Maar ook mensen die aan de kant staan, bijvoorbeeld mensen in armoede, moeten mee kunnen doen zodat zij hun situatie op korte én op lange termijn kunnen verbeteren. Ook hierbij vormen de ervaringsdeskundigen een krachtige groep: ze zijn erin geslaagd om uit een diep dal te kruipen en kunnen anderen inspireren om via onze opleidingen, trainingen of coaching weer perspectief en grip op hun leven te krijgen. Bijvoorbeeld door eerst de drempels in kaart te brengen en talenten te ontdekken zodat je weer vooruit durft te kijken. Mensen komen uit hun isolement, leren anderen kennen en bouwen aan een ondersteunend netwerk. De volgende stap kan zijn dat iemand zich gaat ontwikkelen tot ervaringsdeskundige in armoede en sociale uitsluiting, maar het kan ook een andere invulling zijn. Het belangrijkste is: er is weer perspectief. Er zijn deuren geopend.’
Gedeelde verantwoordelijkheid
Leren en ontwikkelen is natuurlijk een eigen verantwoordelijkheid, maar het is ook belangrijk dat de maatschappij en de werkgevers ruimte en ondersteuning bieden, stelt Ernst. ‘Het is een gedeelde verantwoordelijkheid die vraagt om investeringen in scholing, begeleiding en passende arbeidsplaatsen. Mensen in armoede hebben vaak minder toegang tot goed onderwijs en ontwikkelmogelijkheden. Dat heeft te maken met geld, taal- en leesproblemen, gebrek aan tijd of opvang voor kinderen, psychische belasting of stress. Armoede wordt vaak doorgegeven van generatie op generatie. Als iemand zich ontwikkelt, beïnvloedt dat ook de kansen voor hun kinderen: zij groeien op in een omgeving met meer kennis, mogelijkheden en steun. Daarom is het zo enorm belangrijk dat leren en ontwikkelen laagdrempelig en voor iedereen toegankelijk wordt aangeboden.’