Wie Hiske Zandvliet voor een groep medewerkers van een klantenservice, bank of incassoafdeling ziet staan, verwacht waarschijnlijk niet direct dat zij zelf jarenlang met schulden en financiële stress heeft geworsteld. Tegenwoordig werkt ze als adviseur bedrijven bij Geldfit, onderdeel van de Nederlandse Schuldhulproute (NSR). Ze helpt organisaties om signalen van geldzorgen eerder te herkennen en mensen sneller naar passende hulp te begeleiden.
‘Vaak vertel ik eerst over mijn werk’, zegt Hiske. ‘Pas later in mijn presentatie vertel ik dat ik zelf ook geldzorgen heb gehad. Dan zie je mensen soms echt schrikken. Alsof ze ineens beseffen: dit kan dus iedereen overkomen. Die bewustwording is precies waar ik me dagelijks voor inzet.’ Toen ze bij ABN AMRO werkte en daar betrokken was bij een project rond debiteurenbeheer werd ze geconfronteerd met de grote groep huishoudens die moeite heeft om financieel rond te komen. ‘Dat kwam behoorlijk binnen’, vertelt ze. ‘Niet alleen omdat ik zag hoeveel mensen hiermee worstelen, maar ook omdat ik zelf op dat moment midden in financiële problemen zat.’
Die problemen ontstonden niet door één oorzaak. Een financiële tegenvaller rond de aankoop van haar woning, een te kleine buffer en vervolgens langdurige ziekte na een ongeluk zorgden ervoor dat de situatie steeds ingewikkelder werd. ‘Het begon met pech en omstandigheden. Maar achteraf zie ik ook dat stress een enorme invloed had op mijn gedrag. Ik verloor het overzicht en ging steeds meer handelen vanuit kortetermijnoplossingen. Dat hield ik bijna acht jaar vol.’
Onschatbare waarde
Een keerpunt kwam toen een leidinggevende haar financiële situatie bespreekbaar maakte. ‘Dat vond ik ontzettend spannend. Ik moest openheid geven over iets waar ik me voor schaamde. Wie zou dat allemaal zien? Wat zouden mensen ervan vinden?’ Toch bleek juist dat gesprek van onschatbare waarde. Via het sociaal fonds van haar werkgever kreeg ze ondersteuning waardoor haar hypotheek kon worden geherstructureerd. Daarnaast werkte ze samen met een vrijwilliger van SchuldHulpMaatje aan overzicht, aflossingsafspraken en een gezondere financiële balans. ‘Het was confronterend, maar het veranderde alles. Ik kreeg weer grip op mijn situatie en vooral rust. De constante stress verdween langzaam uit mijn leven. Dat gun ik iedereen.’
Kracht van ervaringskennis
Na haar overstap naar Geldfit was het aanvankelijk niet haar bedoeling om daar als ervaringsdeskundige aan de slag te gaan. ‘Dat ontstond eigenlijk vanzelf. Ik merkte dat mijn persoonlijke verhaal iets losmaakte bij mensen. Tegelijk vroeg ik me af hoe ik mijn ervaring op een goede manier kon inzetten. Vertegenwoordig ik alleen mezelf of ook een grotere groep?’ Tijdens een presentatie kwam ze in contact met Expertisecentrum Sterk uit Armoede. Ze besloot de training voor ervaringsdeskundigen te volgen. ‘Dat was precies wat ik zocht. De training gaf me handvatten om bewuste keuzes te maken. Wat deel ik wel en wat niet? En hoe zorg ik ervoor dat mijn verhaal niet alleen over Hiske gaat, maar ook zichtbaar maakt wat veel andere mensen meemaken?’
Hartslag omhoog
Tegenwoordig gebruikt Hiske haar ervaringskennis onder meer in trainingen voor medewerkers van debiteurenbeheer, klantenservices en andere organisaties die dagelijks contact hebben met mensen met geldzorgen. Ze helpt professionals begrijpen waarom klanten soms gedrag vertonen dat op het eerste gezicht onlogisch lijkt. ‘Een reactie die ik vaak hoor is: Ze moeten toch gewoon betalen? Of: We hadden een betalingsregeling afgesproken en die komen ze niet na. Met mijn verhaal probeer ik te laten zien dat daar meestal geen onwil achter zit.’ Een voorbeeld dat ze regelmatig deelt speelt zich af tijdens een congres voor deurwaarders. Op een groot scherm werd een voorbeeld van een dwangbevel getoond. ‘Ik voelde meteen mijn hartslag omhooggaan. Ik kreeg zweterige handen. Terwijl dat document helemaal niets meer met mij te maken had. Dat liet mij opnieuw voelen hoe diep die stress zit.’
Ruimte voor verbinding
Volgens Hiske onderschatten veel mensen de impact van langdurige financiële zorgen. ‘In een gezonde situatie open je gewoon een brief en doe je wat er gevraagd wordt. Maar als je de grip kwijt bent, lukt zelfs dat soms niet meer. Je komt in een soort overlevingsmodus terecht. Je neemt beslissingen voor de korte termijn omdat je brein voortdurend bezig is met het beheersen van stress.’ Met Geldfit werkt Hiske dagelijks aan een toekomst waarin financiële problemen sneller worden gesignaleerd en mensen makkelijker de weg naar hulp vinden. Ze ziet veel positieve ontwikkelingen. ‘Er zijn veel mensen en organisaties die zich hiervoor inzetten. Alleen zie je die verhalen minder vaak terug in het nieuws. Verandering kost tijd, maar er gebeurt echt veel goeds. Ik hoop dat we met meer mildheid naar deze problematiek gaan kijken. Als we meer begrip voor elkaar hebben en minder snel oordelen, ontstaat er ruimte voor verbinding. En juist die verbinding kan ervoor zorgen dat mensen eerder hulp zoeken en dat we samen geldzorgen en schulden kunnen voorkomen.’