Informele schulden
Het gemak waarmee je geld kunt lenen is een verdienmodel. Een goed boek over dit onderwerp is De schuldenfabriek (Waarom steeds meer jongeren in het rood belanden – en wat we daaraan kunnen doen) van Jamal Oulell. De bottom line: er wordt goudgeld verdiend aan de schuldenindustrie. Lenen om te studeren. Een huis kopen? Hypotheek afsluiten. Autorijden? Kies voor een leasecontract. Kopen? Lekker op afbetaling. Klarna heeft de tijd van zijn leven… Mensen met te veel schulden komen op een gegeven moment in een schuldhulptraject terecht, maar ook dat traject kent uitdagingen. Eén daarvan is de informele schuld: schulden bij mensen in plaats van bedrijven.
Andere oplossingen
De eerste keer dat ik in de schulden kwam, ging ik een schuldhulptraject in. Omdat er buiten mij om een nieuwe schuld ontstond, werd het traject stopgezet. Op dat moment stond ik er alleen voor. Gelukkig kreeg ik hulp van mijn moeder. Zij heeft mij toen geld geleend, zodat ik uit de schulden kon komen. Dat heeft mij enorm geholpen. Dit is een voorbeeld van een informele schuld. Wat ik interessant vond, is dat mensen met een moslim- of islamitische achtergrond geen leningen mogen aangaan waarbij zij rente moeten betalen. Daarom lenen zij bijvoorbeeld bij familie, kennissen of vrienden. Zo ontstaan informele schulden. Deze schulden worden vaak niet meegenomen in een schuldhulptraject. Dat betekent dat er andere oplossingen gezocht moeten worden. Maar wat gebeurt er als er ruzies binnen families ontstaan? Of, in het ergste geval, als je geld hebt geleend van mensen die het niet goed met je voorhebben? Hoe los je zo’n informele schuld dan af?
Onzichtbare schulden
Het Verwey-Jonker Instituut is een project gestart dat zich richt op de integrale aanpak van informele schulden binnen bestaansonzekerheid: Informele schulden: een integrale aanpak voor gezondheid, criminaliteit, inburgering en participatie. https://www.verwey-jonker.nl/artikel/nieuw-project-een-integrale-aanpak-van-informele-schulden/ In dit project wordt deze onzichtbare vorm van schulden op de kaart gezet. Verschillende interventies worden in de praktijk ingezet, zowel aan de kant van inwoners als van hulpverleners. De opgedane kennis wordt gebruikt om succesvolle aanpakken verder te verbeteren en op te schalen.
Informele schulden verdienen meer aandacht. Niet alleen omdat ze financiële gevolgen hebben, maar ook omdat ze relaties, gezondheid, veiligheid en participatie kunnen beïnvloeden. In mijn tijd bij de Armoedecoalitie in Utrecht hebben we dit onderwerp ook besproken. Ik ben benieuwd naar de uitkomsten. Nog belangrijker vind ik wat er daarna gebeurt: hoe zorgen we ervoor dat mensen met informele schulden daadwerkelijk worden geholpen? En hoe kunnen gemeenten hun schuldhulpverlening beter laten aansluiten op deze vaak onzichtbare schulden?
Dennis van Elten