Als ervaringsdeskundige deelt Marleen Veldhoven haar verhaal met beleidsmakers, gemeenten, maatschappelijke organisaties en hulpverleners. Ze zet haar ervaringen in om verandering mogelijk te maken. Maar die kracht was niet altijd zichtbaar. Jarenlang was er armoedeschaamte. Dat veranderde toen iemand haar vertelde dat in hun stad een kwart van de inwoners met armoede te maken heeft. Dan hoef ik me dus ook niet te schamen, dacht Marleen. Ze rechtte haar rug, keek anders naar de wereld en liet haar stem steeds duidelijker horen.
Tijdens de kerntraining van Sterk uit Armoede leerde ze om haar ervaringen in te zetten om anderen verder te helpen, om zichtbaar te maken waar beleid tekortschiet en om professionals inzicht te geven in wat mensen nodig hebben. En: mensen met armoedeschaamte te laten voelen dat zij niet alleen staan. Marleen herkende veel in de kloventheorie die tijdens de opleiding aan bod komt. Die theorie beschrijft de afstand tussen de leefwereld van mensen in armoede en de systeemwereld van hulpverleners, instanties en beleid.
Voor haar maakt die theorie duidelijk waarom hulp vaak niet aansluit bij wat mensen nodig hebben. ‘Regelingen zijn ingewikkeld, formulieren stapelen zich op en verwachtingen passen niet altijd bij de werkelijkheid van mensen die vooral bezig zijn met overleven. Daarom vind ik het zo belangrijk dat ervaringsdeskundigen worden betrokken bij beleid en uitvoering. Zij kennen de praktijk van binnenuit en maken zichtbaar wat achter de cijfers schuilgaat: stress, onzekerheid, angst voor rekeningen en de schaamte die vaak met schulden samenhangt.’
Veerkracht van mensen
Ze vertelt haar verhaal inmiddels op uiteenlopende plekken. Zo gaf ze tijdens de tentoonstelling Uit Armoede rondleidingen aan vertegenwoordigers van ministeries, gemeenten en maatschappelijke organisaties. De tentoonstelling werd ontwikkeld door het Stedelijk Museum Schiedam, samen met inwoners met armoede-ervaring en organisaties die zich inzetten voor mensen met een laag inkomen. Persoonlijke verhalen, portretten, historische objecten en kunstwerken gaven bezoekers een indringend beeld van de vele gezichten van armoede.
‘Voor mij was dit de kans om te laten zien dat armoede meer is dan een tekort aan geld. Het gaat ook om uitsluiting, stress, beperkte kansen en steeds moeten uitleggen waarom je bepaalde keuzes maakt. Wat ik mooi vond was dat de tentoonstelling ook de veerkracht liet zien van mensen die ondanks alles blijven doorgaan.’ Ook naast haar werk als ervaringsdeskundige zet Marleen zich in voor anderen. Als vrijwilliger bij de plaatselijke kledingbank ziet ze van dichtbij hoe gezinnen moeite hebben om rond te komen. Daar ontmoet ze mensen die moeten kiezen tussen boodschappen doen of een rekening betalen; mensen die hard werken, maar toch tekortkomen en mensen die zich schamen om hulp te vragen.
Bar Laat
Het zijn ervaringen die ze meeneemt in haar presentaties, onder meer voor Kansfonds. Daar sprak zij over bestaanszekerheid en het belang van een samenleving waarin iedereen een thuis heeft. Een thuis is immers meer dan een dak boven je hoofd. Het vraagt ook om voldoende inkomen, stabiliteit en het gevoel erbij te horen. Zonder die basis is meedoen in de samenleving moeilijk. Een ander project waarbij Marleen betrokken was, is de Binnenste Buitenkamer op station Schiedam Centrum. Op het eerste gezicht leek het een gewone woonkamer. Wie beter keek zag signalen van geldzorgen: blauwe enveloppen in een schoenendoos, ongeopende rekeningen en andere herkenbare details uit het leven van mensen onder financiële druk.
De installatie maakte zichtbaar wat normaal achter de voordeur verborgen blijft: de zorgen, spanning en onzekerheid die veel mensen dagelijks ervaren.
Het kunstproject werd ontwikkeld door de Poeët Club onder leiding van kunstenaar Noël Deelen, in samenwerking met de gemeente Schiedam en ervaringsdeskundigen. Persoonlijke verhalen van inwoners, waaronder dat van Marleen, vormden de basis van de installatie. Daarnaast ging zij voor een podcast in gesprek met auteur en politicoloog Tim ’S Jongers over geldzorgen en over hoe ervaringskennis kan bijdragen aan betere oplossingen. Ook op televisie liet Marleen haar stem horen. In het programma Bar Laat vertelde zij openhartig over haar ervaringen met armoede en de impact daarvan op het dagelijks leven.