Expertisecentrum Sterk uit Armoede, Ixta Noa, Markieza, Movisie, Steiger B en RadarAdvies werken aan een samenleving waarin ervaringsdeskundigheid een volwaardige plek inneemt als bron van kennis en verandering. In deze artikelenreeks vertellen de samenwerkende organisaties waar zij voor staan en hoe zij bijdragen aan een inclusiever, mensgerichter en rechtvaardiger sociaal domein.
‘Er wordt veel gepraat over ervaringsdeskundigheid. Zodra je erover begint, reageren mensen vaak positief. Maar de volgende stap, hoe ga je die kracht daadwerkelijk benutten?, vinden organisaties vaak lastig.’ Dat zegt Rinze de Vries, adviseur projecten en new business bij Steiger B. Vanuit zijn ervaring in het sociaal domein ziet hij dagelijks hoeveel waarde ervaringskennis kan toevoegen. Tegelijkertijd merkt hij dat organisaties soms nog zoeken naar de manier waarop.
Steiger B ondersteunt organisaties in de sectoren Kinderopvang, Wonen, Jeugdzorg en Zorg en welzijn met werving en selectie, detachering, interim-bemiddeling en projectmatige ondersteuning. De organisatie werkt graag voor maatschappelijke organisaties en professionals die verschil willen maken. Volgens Rinze begint een succesvolle samenwerking niet met de vraag welke ervaringsdeskundige beschikbaar is, maar met de vraag: waarvoor wil je ervaringsdeskundigheid inzetten? ‘Er zijn gemeenten die zeggen: we hebben ruimte voor één ervaringsdeskundige voor twintig uur. Meteen gevolgd door de vraag: hoe ga ik dat doen? We willen wel, maar weten niet goed hoe.’
Wat ga ik hier doen?
Het is een valkuil: een ervaringsdeskundige zomaar een plek geven binnen een organisatie betekent nog niet dat de kennis ook daadwerkelijk kan worden benut. ‘Bedenk van tevoren waar je ervaringsdeskundigheid bij wilt betrekken. Zorg dat de ervaringsdeskundige weet: wat ga ik hier doen? En dat anderen in de organisatie weten dat die persoon er is en wat die doet. Je moet ook weten hoe je elkaar kunt vinden. Ervaringsdeskundigheid kan bovendien verschillende vormen aannemen. Moet het iemand zijn die meewerkt met een team en als sparringpartner optreedt? Een adviseur? Iemand die beleid toetst? Of juist een communicatie-expert? Als je daar vooraf over nadenkt, wordt de samenwerking veel duidelijker. Dit stimuleren we door aan organisaties korte workshops met ervaringsdeskundigen aan te bieden zodat een organisatie, zonder meteen iemand in dienst te nemen, de meerwaarde kan ervaren.’
Praktische handvatten
Rinze deed onder andere ervaring op als kwartiermaker voor de gemeente Utrecht. Daar ging hij met twee ervaringsdeskundigen aan de slag. Samen onderzochten ze hoe een organisatie het beste met ervaringsdeskundigheid kan samenwerken. De opbrengst was onder meer een document met praktische handvatten. Juist die vertaalslag van enthousiasme naar een concrete werkwijze is belangrijk, stelt Rinze. ‘Ervaringsdeskundigheid wordt steeds meer gezien als waardevol. De uitdaging is nu om ervoor te zorgen dat het ook structureel onderdeel wordt van organisaties en van de manier waarop we naar maatschappelijke vraagstukken kijken.’ Dat vraagt om ruimte voor verschillende perspectieven. Ook bij werving en selectie probeert Steiger B daarom verder te kijken dan de formele kwalificaties.
Verfrissend en inspirerend
‘Binnen de overheid is werving soms heel strikt. Je moet een bepaalde opleiding en accreditaties hebben. Wij kijken daar soms anders naar. Als wij geloven dat iemand heel goed tot zijn recht komt op een bepaalde plek, dan zeggen we ook: deze persoon heeft misschien niet alle kwalificaties, maar kijk eens naar wat hij of zij voor deze organisatie kan betekenen.’ Een belangrijke stap in die ontwikkeling is de intentieverklaring in de zomer van 2025, waarmee Steiger B, Ixta Noa, Markieza, Movisie, RadarAdvies en Expertisecentrum Sterk uit Armoede met elkaar afspraken om ervaringsdeskundigheid verder en structureler te verankeren. ‘We vullen elkaar aan en kunnen naar elkaar doorverwijzen. Het is prettig om met elkaar van gedachten te wisselen en te klankborden. Wat de één recentelijk meemaakt, daar kan een ander al ervaring mee hebben. En iedere partij kijkt weer op zijn eigen manier naar bepaalde thema’s. Dat is verfrissend en inspirerend.’
Elkaar versterken
Maatschappelijke vraagstukken gaan in de eerste plaats over mensen, benadrukt hij. ‘Bij de toeslagenaffaire gaat het bijvoorbeeld heel sterk over het herstellen van zelfredzaamheid. Daar proberen we mensen bij te helpen. Dat doen we samen met meerdere professionals, waaronder ervaringsdeskundigen. Die combinatie werkt heel goed.’ Volgens Rinze zijn er meer maatschappelijke kwesties waarbij zo’n combinatie van expertise waardevol kan zijn. ‘Je zou rond bepaalde vraagstukken eigenlijk een team kunnen samenstellen waarin verschillende organisaties hun expertise meenemen en elkaar versterken. Daar ligt een belangrijke rol voor ervaringsdeskundigen. Zij vertalen de menselijke werkelijkheid naar beleidsmakers en instanties.’