In Zaandam-Oost zijn vier ervaringsdeskundigen aan het werk. Zij helpen inwoners die vastlopen door armoede en schulden. Alle vier volgden de kerntraining van Expertisecentrum Sterk uit Armoede. Teamcoach Nicole Simao begeleidt het team.
‘Wat de ervaringsdeskundigen meebrengen is ontzettend waardevol’, vertelt Nicole. ‘Ze weten wat armoede en schulden met je doen. Ze kennen de schaamte en de stress. Daardoor kunnen de ervaringsdeskundigen op een andere manier contact maken met mensen bij wie de reguliere hulpverlening moeilijk binnenkomt. Het gaat om veel meer dan financiële hulp. Het gaat er vooral om dat mensen zich weer mens voelen.’ Nicole kreeg de ruimte om zelf een team van ervaringsdeskundigen samen te stellen. Daarbij koos ze bewust voor diversiteit. De teamleden verschillen onder meer in culturele achtergrond en levenservaring. Juist die verschillen zijn volgens haar van grote waarde. ‘Ze kennen de omgeving en herkennen de verhalen en uitdagingen van inwoners. Daardoor kunnen ze goed aansluiten bij wat er speelt. De ervaringsdeskundigen werken bovendien een dagdeel per week mee binnen een wijkteam. Zo leren ze de inwoners, professionals en voorzieningen in de wijk kennen en bouwen ze een breed netwerk op.’
De verbinding
De ervaringsdeskundigen ondersteunen niet alleen inwoners. Ze brengen hun ervaringen ook terug naar professionals en beleidsmakers. Daarmee vervullen ze een belangrijke brugfunctie. ‘Voor de ervaringsdeskundigen was het wennen om de wereld van beleid binnen te stappen. En voor beleidsmedewerkers was het nieuw om samen te werken met collega’s die met één been in de leefwereld staan en met één been in de systeemwereld. Juist die combinatie blijkt goed te werken. Wat inwoners meemaken, nemen wij mee naar beleid. Daardoor kunnen knelpunten eerder worden gesignaleerd en aangepakt.’ Ook buiten de dagelijkse begeleiding zoekt het team actief de verbinding. Iedere donderdag organiseert Nicole een kennissessie. Wat begon als een manier om de kennis binnen haar eigen team te vergroten, groeide al snel uit tot een bijeenkomst voor wijkteams, vrijwilligers en buurtbewoners.
Van elkaar leren
Een sessie over bijzondere bijstand laat volgens Nicole goed zien wat dit kan opleveren. ‘Het was prachtig om te zien hoe divers de groep was. Professionals, vrijwilligers en inwoners; iedereen zat door elkaar. Dan zie je hoeveel mensen van elkaar kunnen leren. Door kennis en ervaringen bij elkaar te brengen, ontstaat volgens een netwerk waarin mensen elkaar makkelijker weten te vinden.’ Ze ziet haar team groeien in zelfvertrouwen en professionaliteit. ‘Dat is misschien wel het mooiste van mijn werk. Je ziet mensen steeds meer vertrouwen krijgen in zichzelf en in wat ze kunnen betekenen voor anderen.’
De ervaringsdeskundigen zijn nu alleen nog werkzaam voor Zaandam-Oost. Met financiering vanuit het Rijk is het mogelijk om bewoners in dit gebied extra te ondersteunen. Zaandam-Oost is één van de twintig wijken in Nederland die is aangemerkt als NPLV gebied (NPLV = Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid). Pact Zaandam-Oost is de lokale en gebiedsgerichte uitwerking van het NPLV. Samen met onder meer de gemeente, woningcorporaties, maatschappelijke organisaties, het Rijk, politie en bewoners richt het Pact zich op het verbeteren van kwetsbare wijken, met aandacht voor onder andere gelijke kansen voor kinderen, veiligheid, wonen en armoedebestrijding.
De inzet van ervaringsdeskundigen is op dit moment nog een pilot. Nicole kijkt echter al verder vooruit. ’Mijn wens is dat dit uiteindelijk Zaanstad-breed wordt.’
Het allerbelangrijkste
Nicole groeide op in Amsterdam-Noord, in een gezin dat financieel goed kon rondkomen. Toch zag ze van jongs af aan de gevolgen van armoede om zich heen. Na haar studie ging ze werken als bewindvoerder. Al snel merkte ze dat vooral het persoonlijke contact met cliënten haar boeide. ‘Het mooiste vond ik niet het beheren van geld, maar samen met cliënten kijken hoe ze uit hun situatie konden komen.’ Later ging ze als schuldhulpverlener werken bij een sociaal wijkteam. Tijdens de inloopspreekuren merkte ze dat ze steeds meer energie kreeg van het contact met mensen. ‘Ik was steeds meer met mensen bezig. Dat vond ik mooi. En toen dacht ik: ik wil eigenlijk nóg meer.’ Dat ‘meer’ vond ze in het werken met ervaringsdeskundigen. De combinatie van professionele hulp en kennis uit eigen ervaring sprak haar direct aan. ‘Je moet werken vanuit menselijkheid’, zegt ze. ‘Uiteindelijk draait het niet om projecten, structuren of organisaties, maar om de mensen voor wie je het doet. Ons doel is dat inwoners in Zaandam-Oost zich gezien voelen. Ik denk dat dát het allerbelangrijkste is wat nu nodig is.’